5 lỗi thường gặp khi sử dụng găng tay và kính bảo hộ trong phòng thí nghiệm và cách khắc phục

Trong môi trường phòng thí nghiệm, việc bảo vệ tay và mắt bằng găng tay và kính bảo hộ không chỉ giúp giảm thiểu nguy cơ tai nạn mà còn duy trì độ chính xác của các quy trình thí nghiệm. Tuy nhiên, nhiều người vẫn mắc phải những sai lầm cơ bản khi lựa chọn, sử dụng và bảo quản thiết bị bảo hộ cá nhân, dẫn đến giảm hiệu quả bảo vệ và thậm chí gây hư hại cho thiết bị. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết 5 lỗi thường gặp nhất và đưa ra các giải pháp khắc phục thực tiễn, giúp bạn và đồng nghiệp làm việc an toàn, hiệu quả hơn trong phòng thí nghiệm.

Lỗi 1: Không chọn đúng loại găng tay phù hợp với chất liệu và môi trường làm việc

Găng tay được sản xuất từ nhiều loại vật liệu khác nhau như latex, nitrile, PVC, sợi tổng hợp… Mỗi loại có độ chịu hóa chất, độ bền kéo và độ thoáng khí riêng. Khi không xác định rõ chất liệu cần tiếp xúc, người dùng thường dùng chung một loại găng tay cho mọi công việc. Điều này dẫn đến găng tay bị rách, thấm chất độc hoặc gây kích ứng da.

Cách khắc phục

• Đánh giá loại chất hóa học, dung môi hoặc vi sinh vật sẽ tiếp xúc với tay. Đối với các dung môi mạnh hoặc axit kiềm, nên ưu tiên găng tay nitrile hoặc găng tay chịu hoá chất chuyên dụng (cách lựa chọn găng tay chịu hoá chất và kính bảo hộ cho phòng thí nghiệm sinh học).
• Kiểm tra tiêu chuẩn CE, ISO hoặc chứng nhận an toàn của nhà sản xuất trước khi mua.
• Chọn găng tay có độ dày và độ bền kéo phù hợp với thời gian và mức độ tiếp xúc. Đối với công việc ngắn hạn, có thể dùng găng tay dùng một lần; với công việc kéo dài, nên dùng găng tay tái sử dụng có khả năng chịu mỏi tay.
• Thử nghiệm mẫu găng tay trên một khu vực nhỏ của tay để kiểm tra phản ứng da trước khi sử dụng toàn bộ.

Lỗi 2: Kính bảo hộ không đáp ứng tiêu chuẩn chống tia UV, tia laser hoặc tia hồng ngoại

Trong một số phòng thí nghiệm, ánh sáng laser hoặc tia UV được sử dụng để kích hoạt phản ứng hoá học hoặc quan sát mẫu. Nhiều khi người dùng chỉ mua kính bảo hộ thông thường mà không kiểm tra lớp phủ chống tia, khiến mắt vẫn tiếp xúc với bức xạ có hại.

Cách khắc phục

• Kiểm tra thông số kỹ thuật của kính, đặc biệt là chỉ số lọc (OD) đối với tia laser và chỉ số bảo vệ UV.
• Ưu tiên kính bảo hộ đa lớp, có lớp phủ chống trầy xước và lớp phản chiếu để giảm độ chói.
• Đối với các thí nghiệm sử dụng tia laser, nên chọn kính bảo hộ được chứng nhận theo tiêu chuẩn ANSI Z136 hoặc EN 207.
• Thường xuyên kiểm tra bề mặt kính để phát hiện vết trầy xước; nếu có, thay mới ngay để tránh giảm hiệu suất bảo vệ.

Lỗi 3: Không kiểm tra và bảo trì định kỳ găng tay và kính bảo hộ

Rất nhiều người cho rằng thiết bị bảo hộ là “một lần dùng rồi xong”, bỏ qua việc kiểm tra định kỳ. Thực tế, găng tay có thể bị mài mòn, nứt hoặc mất độ bám dính, trong khi kính bảo hộ có thể bị mờ, trầy xước hoặc mất lớp phủ bảo vệ.

Cách khắc phục

• Lập kế hoạch kiểm tra hàng tuần: kiểm tra độ bền kéo của găng tay, phát hiện rách, lỗ nhỏ; kiểm tra kính có vết trầy, mờ hay không.
• Ghi nhận số lần sử dụng và thời gian làm việc của mỗi bộ bảo hộ để xác định thời điểm thay mới hợp lý.
• Sử dụng các dung dịch vệ sinh chuyên dụng cho kính, tránh dùng chất tẩy rửa mạnh gây hỏng lớp phủ.
• Tham khảo hướng dẫn bảo trì chi tiết tại nhận biết dấu hiệu hỏng hóc của găng tay và kính bảo hộ trong quá trình sử dụng.

Lỗi 4: Đeo găng tay và kính bảo hộ không đúng cách

Việc lắp đặt không đúng vị trí hoặc không điều chỉnh kích thước phù hợp sẽ làm giảm khả năng bảo vệ và gây khó chịu cho người dùng. Ví dụ, găng tay quá chật gây mỏi tay, quá rộng khiến tay trượt ra ngoài; kính bảo hộ không vừa mắt sẽ tạo khe hở cho chất bắn vào.

Cách khắc phục

• Đo kích thước tay chính xác (độ dài và vòng tay) và chọn kích cỡ găng tay phù hợp; tham khảo cách đo kích thước tay và chọn kính bảo hộ chuẩn cho từng loại công việc thực hành.
• Đảm bảo găng tay được kéo lên đến cổ tay, không để lại khoảng trống giữa cổ tay và găng tay.
• Đối với kính bảo hộ, điều chỉnh đệm mũi và quai tai sao cho vừa khít, không gây áp lực quá mức nhưng vẫn ngăn chặn mọi khe hở.
• Đào tạo nhân viên thực hành đúng quy trình đeo bảo hộ trước khi bắt đầu công việc, tránh thói quen “đi nhanh” bỏ qua bước này.

Lỗi 5: Không áp dụng chiến lược đào tạo và nâng cao nhận thức về an toàn

Thậm chí khi có đầy đủ thiết bị bảo hộ, nếu người dùng không hiểu tầm quan trọng và cách sử dụng đúng, nguy cơ tai nạn vẫn cao. Nhiều doanh nghiệp chỉ mua sắm thiết bị mà không xây dựng chương trình đào tạo thực tế.

Cách khắc phục

• Triển khai chương trình đào tạo định kỳ, bao gồm lý thuyết về nguy cơ, thực hành đeo bảo hộ và kiểm tra thực tế.
• Sử dụng các video mô phỏng và bài tập thực tế để nâng cao nhận thức.
• Thiết lập hệ thống ghi nhận và phản hồi khi có sai sót, từ đó cải tiến quy trình.
• Tham khảo chiến lược đào tạo nhân viên sử dụng găng tay, kính bảo hộ đúng cách để giảm tai nạn lao động để xây dựng kế hoạch đào tạo phù hợp với quy mô và loại hình công việc.

Những lỗi trên không chỉ ảnh hưởng đến an toàn cá nhân mà còn gây tổn thất tài chính cho phòng thí nghiệm do phải thay mới thiết bị bảo hộ thường xuyên và có thể làm gián đoạn tiến độ nghiên cứu. Bằng cách nhận diện và khắc phục kịp thời, bạn sẽ tạo ra môi trường làm việc an toàn, nâng cao hiệu suất và duy trì chất lượng thí nghiệm.